سقوط شدید قیمت نفت و ادامه داشتن روند نزولی آن در بازار که از اواسط سال ۲۰۱۴ آغاز شد توجه همه کارشناسان را به خود جلب کرده است. آنها در پیش بینی های خود اعلام کرده اند با این رویه سوخت از جمله بنزین می تواند حتی ارزان تر از یک لیتر آب معدنی در بازار معامله شود.برخی کارشناسان و نهادهای مالی از جمله استاندارد چارترد نیز نسبت به سقوط قیمت نفت تا رقم باورنکردنی ۱۰ دلار در ازای هر بشکه هشدار داده اند.اگر مالیات بر سوخت در اروپا موجب شده کاهش قیمت نفت تاثیر زیادی بر پایین آمدن قیمتها در پمپ بنزین نداشته باشد، اما با افزایش سطح تولید نفت ایران پس لغو کامل تحریمهای بین المللی، این روند می تواند دستخوش تغییر شود.ایران در نظر دارد پس از لغو کامل این تحریمها، در دو مرحله جمعا یک میلیون بشکه به تولیدات روزانه نفت خود بیافزاید.جاستین اورکوهارت استیوارت، کارشناس شرکت «مدیریت سرمایه گذاری سون» درباره دلایل کاهش شدید قیمت نفت می گوید: «پیش بینی زمان توقف روند نزولی قیمت نفت بسیار دشوار است. باید دو فاکتور کلیدی را در نظر داشت: اول ظرفیت ذخیره کردن نفت است. پایین آمدن این ظرفیت، در بازار سیل به راه انداخته و میزان عرضه را بسیار بیش از تقاضا کرده است. دیگر افزایش احتمالی سطح تولید نفت ایران است. این دو موضوع می توانند در کاهش شدید قیمت نفت نقش مهمی ایفا کنند.»قیمت هر بشکه نفت برنت دریای شمال در اواسط کار روز پنجشنبه بازارهای معاملات نفتی به رقم کمی بیش از ۳۰ دلار رسیده است. نفت خام سبک ایالات متحده آمریکا نیز حدود ۳۰ دلار در ازای هر بشکه داد و ستد شده است.

حجم صادرات چین در ماه دسامبر گذشته در بازه زمانی یک ساله ۱.۴ درصد افت داشته است. این میزان از افت فعالیتهای بخش تجارت خارجی این کشور کمتر از پیش بینی ها بوده است.از سوی دیگر میزان واردات این کشور نیز برای چهاردهمین ماه پیاپی کاهش یافته است. افت میزان واردات چین در ماه دسامبر ۷.۶ درصد گزارش شده است. بدین ترتیب تراز تجاری این کشور در این زمان به رقم کمی بیش از ۶۰ میلیارد دلار رسیده که حدود ۷ میلیارد دلار بالاتر از پیش بینی هاست.

بدلیل تعیین مالیات زیاد در بخش سوخت در اروپا، کاهش شدید قیمت نفت در بازار تاثیر زیادی بر قیمت پرداختی مصرف کنندگان بنزین و گازوئیل ندارد.یونان نیز از این قاعده مستثنی نیست. یک کارمند بنگاه معاملات املاک در یونان که روزانه مسافت زیادی را با خودرو طی می کند می گوید: «هر روز برای بازدید از خانه ها مسافت زیادی طی می کنم. هر چقدر قیمت بنزین گران باشد هزینه های من نیز افزایش می یابد. حدود ۳۵۰ یورو در ماه هزینه بنزین می کنم. قیمت نفت کاهش می یابد اما تاثیر چندانی بر روی قیمتها در پمپ بنزین ندارد.»کاهش شدید قیمت نفت منبع درآمدی برای دولتهای اروپایی شده که میزان مالیات بر سوخت را افزایش داده و آن را به منبع درآمد مهمی برای خزانه دولت کرده اند. این افزایش برای مصرف کنندگان محسوس نیست زیرا با توجه به کاهش قیمت نفت، در نرخ پرداختی آنها نسبت به گذشته تغییر زیادی ایجاد نشده و حتی قیمتها اندکی هم کاهش یافته است.سیملا توچتیدو، خبرنگار یورونیوز در آتن در گزارش خود می گوید: «از هر ۱۰۰ یورویی که یک مشتری پمپ بنزین برای سوخت پرداخت می کند حدود ۳۳ یورو وارد صنعت نفت می شود. یعنی برای شرکتهای تولیدکننده، پالایشگاهها و شرکتهای توزیع کننده درآمد دارد. ۶۷ یوروی مابقی وارد صندوق دولت می شود. مالیات بر سوخت در یونان بالاست اما جزو بالاترین ها در اروپا محسوب نمی شود.»در اروپا بطور میانگین ۶۶ درصد قیمت سوخت مربوط به مالیات می شود. در بریتانیا مالیات بر مواد سوختی ۷۲ درصد، در هلند ۷۰، در ایتالیا ۶۸ و در یونان ۶۷ درصد است.کوستیس استامبولیس، مدیر اجرایی موسسه «انرژی جنوب شرق اروپا» می گوید: «سالهاست که مالیاتها به صنعت نفت اروپا تحمیل شده است. زیرا برای دولتها کسب درآمد از این بخش آسان است. باید به این نکته اشاره کرد که در ایالات متحده آمریکا یعنی جایی که مالیات کمتری برای سوخت وضع شده، قیمت برای مصرف کننده یک سوم قیمتها در اروپاست.»تداوم روند نزولی قیمت نفت برای کشورهای اروپایی که عمدتا وارد کننده طلای سیاه هستند خبر خوبی محسوب می شود.

کاهش مداوم و شدید قیمت نفت در بازار، اعضای سازمان کشورهای صادرکننده نفت، اوپک را هم نگران کرده است.اوپک که برای از دست ندادن سهم خود در بازار معاملات نفتی و مقابله با روند عرضه نفت کشورهای غیرعضو سیاست عدم کاهش سطح تولید را در دستور کار قرار داده، اکنون نگران کاهش بیش از حد قیمت نفت است. در این راستا مقامات اوپک از جمله وزیر نفت نیجریه خواهان برپایی یک نشست اضطراری در ماه مارس شده اند.قیمت نفت برنت روز سه شنبه به رقم کمی بیش از ۳۱ دلار در ازای هر بشکه رسیده است. این نرخ طی ۱۲ سال اخیر بی سابقه گزارش شده است. هر بشکه نفت خام سبک ایالات متحده آمریکا نیز کمی بیش از ۳۰ دلار معامله شده است. قیمت نفت تنها طی هفته گذشته حدود ۱۰ درصد کاهش یافته است.

سقوط شدید قیمت نفت در روز دوشنبه و کاهش ارزش سهام در بازارهای بورس چین، دو عامل مهم نگرانی و بیم سرمایه گذاران در اروپا بوده اند. ارزش سهام در پایان کار بازار بورس لندن افتی معادل ۰.۶۹ درصد داشته، این افت در بازار بورس فرانکفورت ۰.۲۵ گزارش شده است.مایک اینگرام، تحلیلگر بازار بورس از لندن گفت: «پیش از این وضعیت به این صورت بود که چین بعنوان بزرگترین مصرف کننده در بازار مواد اولیه مطرح بود. قسمت بزرگی از رشد تقاضا برای نفت نیز به این کشور مربوط می شد. بنابراین هنگامی که با نگرانی درباره روند رشد اقتصادی چین مواجه هستیم، بخت زیادی وجود دارد تا بازار نفت متاثر از تبعات این روند شود.»در بازار معاملات نفتی نیز قیمت نفت برنت دریای شمال با افت شدید ۴.۸۳ درصدی روبرو بوده و هر بشکه آن ۳۱ دلار و ۹۲ سنت داد و ستد شده است.

ادامه کاهش قیمت نفت در بازار معاملات نفتی ارزش روبل واحد پولی روسیه در برابر دلار آمریکا و یورو را بشدت کاهش داده است. در بازار مبادلات ارزی برای اولین بار از ماه دسامبر سال ۲۰۱۴ هر دلار کمی بیش از ۷۶ روبل مورد داد و ستد قرار گرفته است.یک شهروند روس درباره مشکلات اقتصادی خود و خانواده اش می گوید: «در حومه مسکو زندگی می کنیم و حقوق بازنشستگی پایینی داریم. چگونه می توان با حدود ۱۰۶ دلار در ماه زندگی کرد و زنده ماند؟ دارو، مواد غذایی و مسکن گرانتر شده اند.»صادرات نفت و گاز از جمله مهمترین منابع درآمد روسیه است. ادامه افت شدید در این بازارها اقتصاد روسیه را با رکود شدیدی روبرو می کند.ولادیمیر اوساکوفسکی، کارشناس بانک آمریکایی سرمایه گذاری «مریل لینچ» شعبه مسکو گفت: «اگر قیمت نفت در حد حال حاضر آن باقی بماند و یا اینکه امسال به رقم ۳۰ دلار در ازای هر بشکه برسد، اقتصاد روسیه برای دومین سال متوالی دچار رکود قابل توجهی می شود.»علاوه بر سقوط شدید قیمت نفت، اعمال تحریمهای اقتصادی کشورهای غربی علیه روسیه پس از آغاز بحران در اوکراین، نقش مهمی در تضعیف بنیه اقتصادی این کشور و رکود شدید آن بازی کرده است. ادامه این روند می تواند اعمال سیاستهای ریاضت اقتصادی در کشور را در پی داشته باشد.روز دوشنبه بازار بورس مسکو نیز متاثر از تحولات اخیر با آشفتگی همراه بود و ارزش سهام افت شدیدی داشت.

کلیک کنید

اقتصاد ایالات متحده آمریکا در ماه دسامبر سال ۲۰۱۵ میلادی ۲۹۲ هزار فرصت شغلی ایجاد کرده است. این آمار بالاتر از پیش بینی ها گزارش می شود که میزان اشتغالزایی را ۲۰۰ هزار فرصت شغلی ارزیابی کرده بود. اقتصاد ایالات متحده در ماه نوامبر ۲۱۱ هزار فرصت شغلی ایجاد کرده است.از سوی دیگر براساس آخرین آمارها نرخ بیکاری در این کشور در این زمان ثابت بوده و ۵ درصد جمعیت فعال را شامل می شود. این سومین ماه متوالی است که تغییری در آمار مربوط به نرخ بیکاری در آمریکا ایجاد نمی شود.آمار مثبت از اشتغالزایی و نرخ بیکاری در کشور از کارآمد بودن سیاستهای پولی بانک مرکزی آمریکا حکایت دارد. این بانک مدتها برای مبارزه با نرخ بیکاری و افزایش روند رشد اقتصادی کشور، سیاستهای پولی حمایتی را در دستور کار خود قرار داده بود.

علیرغم انتشار آمار و ارقام مثبت از وضعیت اشتغالزایی در ایالات متحده آمریکا، برترین اقتصاد دنیا، بازارهای بورس اروپایی همچنان در شوک بحران و آشفتگی در بازارهای بورس چین بسر می برند.ارزش سهام در پایان کار روز جمعه بازار بورس لندن افتی معادل ۰.۷ درصد به خود دیده است. این افت در بازار بورس فرانکفورت ۱.۳۱ درصد گزارش شده است.یک کارشناس بازار بورس از هنگ کنگ می گوید: «بازار همچنان تحت فشار قرار دارد، زیرا تغییراتی در آمارهای مهم و اساسی بوجود نیامده است. آهنگ رشد اقتصادی چین پایین است و همچنان از این کشور سرمایه خارج می شود.»تضعیف شدید ارزش یوان واحد پولی چین، کاهش ذخایر ارزی آن و ضعف بنیه اقتصادی کشور سرمایه گذاران را در بازارهای بورس شانگهای و شنزن با تردید و نگرانی مواجه کرده است. این روند اختلال شدیدی در کار این دو بازار بورس ایجاد کرده به نحوی که طی هفته اول ماه ژانویه سال ۲۰۱۶ مبادلات بورسی دو بار در این بازارها موقتا متوقف شده است.

پس از دو بار کاهش بی سابقه ارزش شاخصهای عمده کهبازار بورس چین را به تعطیلی کشاند روز جمعه بهای سهام این کشور با رشد همراه بود.هفته اول سال ۲۰۱۶ میلادی برای بازارسهام چین هفته ای خوشایند نبود، دو بار تنزل شدید بهای سهام چین با آغاز معاملات سهام در بازارهای بورس شانگهای و شنژن در روز پنجشنبه سبب شد تا مقام های دولت این کشور معاملات را متوقف کنند.در معاملات روز پنجشنبه در بازارهای چین، بهای سهام بیش از یکهزار و ۶۰۰ شرکت بیش از ۱۰ درصد تنزل کرد.تصمیم بانک مرکزی چین برای کاهش نرخ برابری یوآن در برابر دلار که جهت حمایت از صادرات و افزایش نرخ رشد اقتصادی این کشورصورت گرفت به عنوان عامل اصلی کاهش بهای سهام چین عنوان شده است.